Psikanalitik düşüncenin temel keşiflerinden biri, insanın geçmişini yalnızca hatırlamadığıdır. Geçmiş aynı zamanda tekrar edilir. Freud'un erken dönemden itibaren dikkat çektiği bu durum, ruhsal yaşamın zamansallığına ilişkin önemli bir perspektif sunar.

Gündelik düşünce geçmişi geride bırakılmış bir zaman dilimi olarak ele alma eğilimindedir. Çocukluk yaşanmış ve bitmiştir. Eski ilişkiler sona ermiştir. Geçmiş olaylar artık yalnızca birer anıdır. Oysa klinik deneyim çoğu zaman bunun böyle olmadığını gösterir. Geçmiş, hafızada saklanan bir kayıt olmaktan çok, bugünün içerisinde etkinliğini sürdüren bir örgütlenme biçimi olarak varlığını korur.

Bu nedenle kişi çocukluğunu anlatırken yalnızca bir hikâye aktarmamaktadır. Aynı zamanda çocukluğunu yaşamaya devam etmektedir. Seçtiği ilişkilerde, kurduğu bağlarda, korkularında, beklentilerinde ve hayal kırıklıklarında geçmiş farklı biçimlerde yeniden ortaya çıkmaktadır.

Freud'un "Hatırlamak, Tekrarlamak ve Çalışıp Geçirmek" metni tam da bu noktaya işaret eder. Analitik çalışmanın amacı yalnızca unutulmuş olanı hatırlamak değildir. Çünkü bazı deneyimler hiçbir zaman doğrudan hatırlanamaz. Bunun yerine yaşanırlar. Öznenin ilişki kurma biçimlerinde, aktarım ilişkilerinde ve tekrar eden örüntülerinde kendilerini gösterirler.

Bu nedenle analiz, geçmişin keşfinden çok geçmişin bugündeki etkilerinin anlaşılmasıyla ilgilidir. İnsan bazen bir olayı hatırlamadan da onun etkisi altında yaşayabilir. Aynı şekilde bir olayı ayrıntılarıyla hatırlamak, onun ruhsal etkisini çözmek için yeterli olmayabilir.

Psikanalitik çalışmanın özgünlüğü burada ortaya çıkar. Analiz, geçmişi bilgi nesnesine dönüştürmekten çok, onun bugün nasıl yaşandığını görünür kılmaya çalışır. Çünkü yalnızca hatırlanan değil, tekrar edilen şey de düşüncenin konusu hâline gelmelidir.

Geçmişin gerçek gücü, geride kalmış olmasında değil; bugünün içerisinde görünmeden yaşamaya devam edebilmesindedir.

— Klinik Psikolog Baran Şeker

Kaynakça

Freud, S. (1914). Remembering, Repeating and Working-Through.

Laplanche, J., & Pontalis, J.-B. (1973). The Language of Psycho-Analysis.

Lear, J. (2015). Freud.

Mitchell, S. A. (1988). Relational Concepts in Psychoanalysis.