Bir arkadaşınız sizden bir şey ister ve aslında yapmak istemediğiniz hâlde kabul edersiniz.

İş yerinde üzerinize ek bir sorumluluk yüklenir, yoğun olduğunuzu bilmenize rağmen itiraz edemezsiniz.

Bir ilişkinin içerisinde sizi rahatsız eden durumlar yaşanır; ancak karşı taraf kırılmasın diye sessiz kalmayı tercih edersiniz.

Sonrasında ise çoğu zaman aynı duygular ortaya çıkar: öfke, kırgınlık, yorgunluk ve anlaşılmamış hissetmek...

Peki birçok insan için "hayır" demek neden bu kadar zor olabilir?

İlk bakışta bu durum özgüven eksikliği ya da çekingenlik gibi görünebilir. Ancak mesele her zaman bundan ibaret değildir. Bazen kişinin bir talebi reddetmekte zorlanmasının nedeni, reddetmenin onun için taşıdığı anlamla ilgilidir.

Çünkü bazı insanlar için "hayır" demek yalnızca bir isteği geri çevirmek değildir.

Karşı tarafı üzmek.

Bencil görünmek.

Sevilmemek.

Dışlanmak.

Hayal kırıklığı yaratmak.

Bu olasılıkların her biri kişinin zihninde gerçek bir tehdit gibi hissedilebilir.

Bu nedenle kişi kendi ihtiyaçlarını geri plana atmayı, ilişkiyi riske atmaktan daha güvenli bulabilir.

Zamanla bu durum bir alışkanlığa dönüşebilir. Kişi çevresindeki insanların ihtiyaçlarına karşı son derece duyarlı hâle gelirken kendi ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabilir. Ne istediğini bilse bile bunu ifade etmek kolay olmayabilir.

İlginç olan nokta şudur:

Hayır demekte zorlanan birçok insan aslında oldukça anlayışlı, duyarlı ve ilişkilerine önem veren kişilerdir. Sorun çoğu zaman başkalarını düşünmeleri değil, kendilerini düşünmeye başladıklarında suçluluk hissetmeleridir.

Psikanalitik açıdan bakıldığında suçluluk duygusu bazen kişinin sınır koymasını zorlaştırabilir. Kendi isteğini ifade etmek, karşı tarafın isteğine karşı çıkmak veya bir talebi reddetmek kişide yoğun bir rahatsızlık yaratabilir. Böyle durumlarda kişi ilişkisini korumak adına kendi ihtiyaçlarından vazgeçebilir.

Ancak zamanla bunun bir bedeli ortaya çıkar.

Sürekli evet demek kişinin ilişkilerini kolaylaştırmaz; aksine görünmeyen bir öfkenin birikmesine neden olabilir. Çünkü kişi duyulmadığını, anlaşılmadığını veya değer verilmediğini hissetmeye başlayabilir.

Oysa sağlıklı ilişkiler yalnızca uyum üzerine kurulmaz. Farklılıkları ifade edebilmek, sınır koyabilmek ve gerektiğinde hayır diyebilmek de ilişkinin önemli parçalarıdır.

Bir insanın herkesi memnun etmesi mümkün değildir.

Bazen ilişkileri güçlendiren şey sürekli evet demek değil, dürüst bir şekilde hayır diyebilmektir.

Kendinize şu soruyu sormayı deneyebilirsiniz:

Hayır dediğinizde gerçekten ne olacağından korkuyorsunuz?

Klinik Psikolog Baran Şeker