Hayatın farklı dönemlerinde benzer sorunlarla karşılaştığınızı fark ettiğiniz oldu mu?

Belki benzer ilişkiler yaşadınız.

Belki güvendiğiniz insanlar sizi tekrar tekrar hayal kırıklığına uğrattı.

Belki de defalarca "Bu sefer farklı olacak" diye düşündüğünüz hâlde kendinizi yine benzer bir durumun içinde buldunuz.

Bu fark edildiğinde insanların kendilerine yönelttikleri ilk soru genellikle şudur:

"Neden sürekli aynı hataları yapıyorum?"

Bu soru ilk bakışta oldukça mantıklı görünür. Ancak bazen yaşananları yalnızca hata olarak değerlendirmek meseleyi anlamayı zorlaştırabilir.

Çünkü insan davranışları her zaman mantıkla açıklanmaz.

Birçok kişi hayatında istemediği sonuçlar doğuran bazı seçimleri tekrar eder. Üstelik çoğu zaman bunun farkındadır. Yaşadığı hayal kırıklıklarını bilir, zarar gördüğü noktaları görür ve değişmek ister. Buna rağmen benzer durumlar tekrar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle bazen asıl soru "Neden hata yapıyorum?" değil, "Neyi tekrar ediyorum?" olabilir.

İnsan zihni yalnızca yeni deneyimler üretmez; aynı zamanda tanıdık olanı da arar. Bu tanıdıklık her zaman rahatlatıcı değildir. Hatta bazen kişinin en çok zorlandığı deneyimler bile ona tanıdık gelebilir.

Bu yüzden bazı insanlar kendilerini sürekli benzer ilişki dinamiklerinin içinde bulabilirler. Bazıları sürekli kurtarıcı rolüne girer, bazıları ihtiyaçlarını geri plana atar, bazıları ise karşısındaki kişiyi değiştirmeye çalıştığı ilişkiler yaşar.

Dışarıdan bakıldığında bu durum bir seçim gibi görünse de çoğu zaman kişinin farkında olmadığı bazı beklentiler ve ilişki biçimleri devrededir.

Örneğin sürekli olarak herkesin sorunlarını çözmeye çalışan biri düşünelim. Bu kişi zamanla yorulabilir, tükenebilir ve yeterince karşılık görmediğini hissedebilir. Buna rağmen benzer ilişkiler kurmaya devam edebilir.

Burada önemli olan soru şudur:

Gerçekten yardım etmeyi mi seçiyor, yoksa yardım etmediğinde değerli hissedemiyor mu?

Benzer şekilde sürekli ulaşılması zor insanlara ilgi duyan biri için de mesele yalnızca çekim değildir. Bazen kişi, ilişki içerisinde tekrar tekrar aynı duygusal mücadeleyi yaşamaktadır.

Bu nedenle yaşamımızdaki bazı tekrarları yalnızca irade eksikliğiyle açıklamak yeterli değildir.

İnsanlar bazen geçmişte çözmeye çalıştıkları meseleleri farklı kişilerle, farklı koşullarda ve farklı zamanlarda yeniden yaşamaya eğilim gösterebilirler.

Bu tekrarların fark edilmesi suçluluk yaratmak zorunda değildir. Aksine kişinin kendi yaşamını daha iyi anlayabilmesi için önemli bir fırsat olabilir.

Çünkü aynı şeyleri tekrar etmek her zaman aynı insan olmak anlamına gelmez.

Bazen değişimin başlangıcı, yaşadığımız tekrarları fark etmekle başlar.

Kendinize şu soruyu sormayı deneyebilirsiniz:

Hayatınızda "hata" olarak gördüğünüz şey gerçekten bir hata mı, yoksa tekrar eden bir örüntü mü?

Klinik Psikolog Baran Şeker