Bazı insanlar için takdir edilmek hoş bir duygudur. Bir emeklerinin fark edilmesi, yaptıkları bir işin beğenilmesi ya da sevdikleri kişiler tarafından değer gördüklerini hissetmeleri onları mutlu eder.

Ancak bazen değer görme ihtiyacı bundan daha fazlası hâline gelebilir.

Bir mesajın geç gelmesi can sıkıcı olmaktan çıkıp değersizlik hissi yaratabilir. Beklenen ilginin gösterilmemesi yoğun bir hayal kırıklığına dönüşebilir. Yapılan bir iş övülmediğinde kişi bütün emeğinin görünmez olduğunu düşünebilir.

Bu gibi durumlarda mesele yalnızca ilgi görmek değildir. Daha derinde, kişinin kendisine ilişkin hisleri de devreye girmektedir.

Çünkü insan kendisini her zaman yalnızca kendi gözünden değerlendirmez. Kim olduğumuza, ne kadar sevilebilir olduğumuza ve ne kadar değer taşıdığımıza ilişkin düşüncelerimiz büyük ölçüde diğer insanlarla kurduğumuz ilişkiler içerisinde şekillenir.

Bu nedenle bazı insanlar için görülmek ve fark edilmek yalnızca hoş bir deneyim değil, psikolojik olarak önemli bir ihtiyaç hâline gelebilir.

Özellikle yakın ilişkilerde bu durum daha belirgin şekilde ortaya çıkar. Kişi sevildiğinden emin olmak isteyebilir. Karşı tarafın ilgisini kaybetmekten korkabilir. Zaman zaman yeterince önemsenmediğini düşünebilir. Bu nedenle ilişki içerisinde sürekli olarak değerli olup olmadığını anlamaya çalışabilir.

Oysa dışarıdan gelen ilgi ve takdir ne kadar yoğun olursa olsun, kişinin kendi değeriyle ilgili yaşadığı şüpheler devam ettiği sürece bu ihtiyaç tam olarak doyurulamayabilir.

Bazı insanlar ne kadar başarılı olurlarsa olsunlar içten içe yetersiz hissederler. Ne kadar sevildiklerini duysalar da buna tam olarak inanmakta zorlanırlar. Aldıkları takdir kısa süreli bir rahatlama sağlar; ancak bir süre sonra aynı ihtiyaç yeniden ortaya çıkar.

Bu nedenle sürekli değer görmek istemek bazen kişinin çevresindeki insanlarla değil, kendisiyle kurduğu ilişkiyle ilgili olabilir.

İnsanların büyük bir kısmı zaman zaman kendisini başkalarının gözünden değerlendirme eğilimindedir. Ancak kişinin kendi değerini yalnızca dışarıdan gelen geri bildirimler üzerinden belirlemeye başlaması, onu kırılgan hâle getirebilir. Çünkü bu durumda kişinin ruh hâli, çevresindeki insanların davranışlarına fazlasıyla bağlı hâle gelir.

Bu noktada önemli olan soru, insanların sizi ne kadar değerli gördüğü değil, sizin kendinizi ne kadar değerli hissedebildiğinizdir.

Belki de asıl mesele daha fazla takdir görmek değil, değer duygusunun neden bu kadar kolay sarsıldığını anlayabilmektir.

Kendinize şu soruyu sormayı deneyebilirsiniz:

Size değer verildiğini hissetmediğiniz anlarda gerçekten ne kaybetmiş oluyorsunuz?

Klinik Psikolog Baran Şeker